تدابیر طب سنتی, مقالات

تدابیر طب سنتی برای سالمندان!

سالمندان

سالمندی یکی از پدیده‌های مطرح در عرصه بهداشت و سلامت جهانی است. با رشد جمعیت سالمندان تخمین زده می‌شود که تا ۴۰ سال آینده تعداد افراد بالای ۶۵ سال جهان دو برابر شود. ۵۲% آنان در کشورهای آسیایی و ۴۰% آن‌ها در کشورهای پیشرفته خواهند بود.

ایران نیز با افزایش سن سالمندی مواجه است. برآورد شده جمعیت سالمندان تا سال ۱۴۰۰ به میزان ۱۰% جمعیت کشور برسد.

با توجه به این آمار، توجه به این گروه سنی اجتناب‌ناپذیر است و با توجه به افزایش عمر افراد، مسئله کیفیت زندگی سالمندان اهمیت خاصی می‌یابد. حفظ و بهبود وضعیت سلامتی در دوران سالمندی نه‌ تنها باعث جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های مزمن می‌شود، بلکه به مشارکت فعال این افراد در فعالیت‌های خانوادگی و اجتماعی نیز کمک شایانی خواهد کرد.

سازمان جهانی بهداشت بیان می‌کند که سلامتی جز مهمی از سالمندی فعال است. بر اساس رویکرد بهداشت عمومی، هدف اصلی برنامه‌های بهداشتی برای سالمندان، کاهش اثر بیماری‌های مزمن و حفظ توانایی برای زندگی مستقل و بهبود کیفیت زندگی آن‌هاست.

در طب سنتی ایران طول دوره زندگی را از لحاظ سنی به ۴ دوره اصلی تقسیم نموده‌اند که شامل دوره رشد و نمو (حداثت)، جوانی (شباب)، میانسالی (کهولت) و پیری (شیخوخت) است که سن پیری پس از ۶۰ سالگی است و در هر یک از دوره‌های سنی تدابیر مناسب افراد ذکرشده است.

طبع و مزاج

مزاج سالمندان سرد و تر بیان شده است که این تری با رطوبت ذاتی سن کودکی متفاوت است و یک رطوبت عارضی حاصل از نقصان عمل هضم است. با توجه به کاهش حرارت غریزی و قوت بدن در سن پیری تدابیر خاصی ازنظر تغذیه مناسب، خواب کافی، ورزش سبک و… در طب سنتی ایران برای افراد این سن توصیه‌ شده است که رعایت آن‌ها باعث بهبود کیفیت زندگی افراد و کاهش ابتلا به برخی بیماری‌ها می‌گردد.

در سنین بالا به‌ علت ضعف قوه هاضمه، عمل هضم به‌ کندی و با اختلال صورت می‌گیرد. البته در این سن به‌ علت کاهش قوت فرد، کاهش غذا مناسب نیست بلکه باید غذا به‌ دفعات، ولی به میزان اندک در هربار خورده شود تا حدی که توان هضم آن را داشته باشد نه اینکه باعث احساس پری و فساد غذا در معده شود. 

بهتر است که افراد پس از حمام کردن غذای کاملی بخورند و پس از خوردن غذا در حمام وارد نشوند. غذای افراد پیر باید از غذاهای باکیفیت بالا و حجم‌ کم مانند زرده تخم‌مرغ عسلی، آب‌گوشت‌های لطیف (گوشت مرغ یا بره)، حلیم گندم، گوشت جوجه‌خروس، شیر و عسل و غذاهایی از این قبیل تشکیل شود و نان مصرفی آن‌ها باید خوب پخته‌شده و دارای نمک متعادل باشد تا زود‌هضم باشد.

سالمند

یکی از تدابیر طب سنتی برای سالمندان ماساژ و مالش با روغن‌های مناسب می‌باشد

آیا نخوردن غذا در سالمندان کاری درست است؟

در شب برای افراد پیر و گرسنه خوابیدن ممنوع است. چون باعث کاهش قوت بدن آن‌ها و ایجاد ضعف شدید می‌شود و بهتر است در شب از غذاهایی مثل برنج کم‌ روغن یا قورمه یا کباب گوشت‌های لطیف استفاده کنند. در این افراد به علت ضعف و کاهش حرارت غریزی خلط بلغم و در برخی، خلط سودا غالب است. 

پس بهتر است از غذاهای مولد سودا مانند بادمجان، گوشت نمک‌سود (نمک زده شده)، گوشت گاو، عدس زیاد و غذاهای مولد بلغم مانند ماهی، خیار و هندوانه و کدو و مقدار زیاد مواد ترش مانند سرکه و نیز از غذاهای تند و تیز اجتناب کنند.

رژیم غذایی سالمندان

بهترین انواع سبزیجات برای سالمندان چغندر، کرفس و کمی تره است که با روغن‌های خوشبو به‌ ویژه پیش از غذاخورده شوند تا باعث لینت طبع (نرمی شکم جهت رفع یبوست) آن‌ها شود. خوردن ریشه بسفایج با شوربای مرغ یا شوربای چغندر یا شوربای کلم مناسب است. در افرادی که عادت به خوردن سیر و پیاز داشته‌اند نیز خوردن آن‌ها بسیار نافع است.

از مرباها، مربای زنجبیل به میزان کمی که به هضم غذا کمک کند مفید است. بهترین غذای خواب‌آور برای پیران سالاد کاهو است که با ادویه‌های گرم نظیر آویشن و دارچین خورده شود. خوردن شیر در پیران به‌ خصوص افراد با سن بالا بسیار مناسب است، به شرطی که باعث کشیدگی در قسمت شکم و کبد نشود و بهترین شیرها شیر بز ( الاغ که بعضی فرهنگ‌ها استفاده می‌کنند) است به‌ خصوص اگر با کمی عسل خورده شود. خوردن شیر جوشانده با تکه‌ای زنجبیل برای کاهش نفخ آن و سپس صرف آن با عسل بهتر از شیر خام است.

مراقبت و تدابیر سالمندان در طب سنتی

سالمندی و کهنسالی دوره‌ای از حیات انسان است که اگر به‌ خوبی گذرانده شود مشکلات کمتری خواهد داشت. توصیه‌هایی که حکمای طب سنتی درزمینه مراقبت و تدابیر سالمندان بیان کرده‌اند بسیار مفید است. با رعایت تدابیر این افراد، می‌توان ادامه زندگی بهتری را برای آن‌ها آرزو داشت.

خون‌گیری

فصد و حجامت و زالو برای سالمندان بدون ضرورت و بدون نظر پزشک طب سنتی نباید انجام شود، زیرا در این سن تولید خون به سبب ضعف حرارت غریزی شروع به کاهش می‌نماید.

بهترین تنقیه‌ها برای میانسالان و سالمندان اسهال است؛ اما باید در حد اعتدال انجام شود.

خواب و استراحت

از دیگر تدابیر سالمندان خواب است. خواب این افراد باید بیشتر از جوانان باشد؛ بنابراین لازم است که اختلالات خواب و بی‌خوابی سالمندان و کهن‌سالان هر‌چه سریع‌تر درمان شود.

سالمند ایرانی

توصیه می‌شود که سالمندان از عطر استفاده کنند زیرا باعث فعالیت مغز می‌شود و از آلزایمر جلوگیری می‌کند

تغذیه و استحمام

نیاز افراد سالمند به غذا و استحمام از جوانان بیشتر است. با توجه به اینکه کهنسالان ممکن است توانایی تهیه غذا و انجام استحمام را نداشته باشند لازم است که اطرافیان به آن‌ها کمک کنند و رژیم غذایی مفید و برنامه استحمام منظمی برای آن‌ها رعایت کنند.

دفع گوارشی و کلیوی

اختلال در دفع روده‌ای و کلیوی در میانسالی و سالمندی زیان‌آور است؛ بنابراین پیشگیری از یبوست و کمک به دفع ادرار حتی با استفاده از مدرات لازم است. برای پیشگری از یبوست لازم است اصول پیشگیری و درمان یبوست که قبلاً در همین سایت سلامتکده درمانگران بیان شده رعایت شود. 

ماساژ منظم

در بررسی تدابیر سالمندان در طب سنتی، مشخص‌شده است که برای ایشان مالش و دلک (ماساژ) معتدل با روغن‌های مناسب مفید است.

استشمام بوی خوش

استعمال عطرها به‌ ویژه عطرهای گرم معتدل برای ایشان توصیه می‌شود. عطرهای طبیعی که مزاج گرم دارند، روی مغز اثر مستقیم می‌گذارند. با استشمام عطر توسط سالمند فعالیت مغزی افزایش‌ یافته به پیشگیری از آلزایمر و دمانس (زوال عقل سالخوردگی) کمک خواهد کرد.

فعالیت بدنی

روزانه بخشی از اوقات ایشان باید به فعالیت و پیاده‌روی بگذرد. ورزش مناسب و پیاده‌روی ضمن اینکه جریان خون بدن سالمند را بهبود می‌بخشد و عملکرد عضلات و مفاصل را تقویت می‌کند. فعالیت بدنی و تحرک همچنین شانس بروز حوادث قلبی عروقی و سکته مغزی را کاهش می‌دهد.

فعالیت جنسی

زیاده‌روی در فعالیت جنسی سبب تحلیل قوای بدنی سالمندان می‌گردد. کهنسالان می‌بایست مقاربت جنسی را کاهش دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *